Definicja: (zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Dz.U. nr 199, poz. 1673 ze zm. ) WYPADEK :
- musi być to zdarzenie nagłe;
- wywołane przyczyną zewnętrzną;
- powodujące uraz albo śmierć;
- musi nastąpić związek z wykonywaną pracą:
- podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
- podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, bez jego polecenia;
- w czasie pozostania w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracy, a miejscem wykonywania obowiązków wynikających ze stosunku pracy
Wypadek w drodze do pracy i z pracy
Ubezpieczony, który uległ wypadkowi w drodze do pracy lub z pracy, zawiadamia niezwłocznie o tym fakcie pracodawcę lub podmiot, na rzecz którego miał świadczyć lub świadczył pracę.
Ustalenia dotyczące okoliczności i przyczyn wypadku w drodze do pracy lub z pracy zamieszcza się w karcie wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Dla ubezpieczonych będących pracownikami kartę sporządza pracodawca, a dla pozostałych ubezpieczonych – podmiot wymieniony w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1773, ze zm., np. zleceniodawca.
Uznanie zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy następuje na podstawie:
- oświadczenia poszkodowanego, członka jego rodziny lub świadków co do czasu, miejsca i okoliczności zdarzenia;
- informacji i dowodów pochodzących od podmiotów badających okoliczności i przyczyny zdarzenia lub udzielających poszkodowanemu pierwszej pomocy;
- ustaleń sporządzającego kartę wypadku w drodze do pracy lub z pracy.
Kartę sporządza się po ustaleniu okoliczności i przyczyn zdarzenia, nie później niż w terminie 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku, w dwóch egzemplarzach, z których jeden otrzymuje poszkodowany lub członek jego rodziny, a drugi przechowuje się w dokumentacji powypadkowej.
Odmowa uznania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy wymaga uzasadnienia.
Wypadek w pracy
- Postępowanie w razie wypadku
- podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie
- zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym
- zapewnić ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyny wypadku
- zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom
(art. 234 § 1 k.p.; rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy Dz. U. nr 105 poz. 870)
- Kogo zawiadomić:
- właściwego inspektora pracy
- prokuratora – o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy (art. 234 § 2 k.p.)
- Wymagana dokumentacja:
- protokół powypadkowy
- rejestr wypadków
(art. 234 § 3 k.p.; ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy) - statystyczna karta wypadku
(Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 stycznia 2009 r. w sprawie statystycznej karty wypadku przy pracy, (Dz. U. nr 14, poz. 80) - karta wypadku przy pracy dla pracowników nie etatowych, zatrudnionych na umowę-zlecenie
(rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie trybu uznawania zdarzenia powstałego w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku i terminu jej sporządzenia. Dz. U. Nr 236, poz. 1992) - Zaświadczenie o stanie zdrowia poszkodowanego – druk N9
- Wniosek do ZUS o odszkodowanie
WAŻNE:
Pracodawca jest obowiązany zapewnić poszkodowanym pierwszą pomoc i podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie (wyłączenie maszyn i urządzeń z ruchu, odcięcie zasilania maszyn energią, materiałami itp.). Obowiązki te ciążą na pracodawcy także wówczas, gdy na jego terenie zaistnieje wypadek, w którym poszkodowany nie będzie jego pracownikiem. W przypadku, gdy na terenie działania określonego pracodawcy dojdzie do wypadku, w którym zostanie poszkodowana osoba nie będąca jego pracownikiem, pracodawca ma obowiązek niezwłocznego powiadomienia o tym pracodawcy poszkodowanego.
Powołanie zespołu powypadkowego
W skład zespołu powypadkowego wchodzą dwie osoby:
- pracownik służby BHP lub pracownik pełniący zadania służby BHP lub specjalista ds BHP spoza zakładu pracy
- społeczny inspektor pracy lub przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie BHP lub sam pracodawca, jeśli zatrudnia zbyt mało osób, aby utworzyć zespół
Ustalenie okoliczności wypadku
Zespół ma za zadanie:
- dokonania oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i urządzeń, stanu urządzeń ochronnych, a także zbadania warunków wykonywania pracy i innych okoliczności, które mogły mieć związek z badanym zdarzeniem;
- sporządzenia dokumentacji fotograficznej lub szkiców, jeśli jest taka potrzeba
- wysłuchania wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala;
- zebrania informacji dotyczących wypadku od świadków;
- zasięgnięcia opinii lekarza, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku;
- zebrania innych dowodów dotyczących wypadku;
- dokonania prawnej kwalifikacji wypadku – zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych;
- określenia środków profilaktycznych oraz wniosków, w tym wynikających z oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy, na którym wystąpił wypadek;
- wykorzystania w postępowaniu materiałów zebranych przez organy prowadzące śledztwo lub dochodzenie, jeżeli materiały te zostaną mu udostępnione;
- jeżeli wypadek miał rozmiary katastrofy albo spowodował zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, wykorzystania ustaleń zespołu specjalistów, powołanego przez właściwego ministra, wojewodę lub inny organ sprawujący nadzór określony w art. 23714 Kodeksu pracy, do ustalenia przyczyn wypadku oraz wyjaśnienia związanych z tym zdarzeniem problemów technicznych i technologicznych;
Pracodawca, na terenie którego miał miejsce wypadek, ma obowiązek udostępnienia zespołowi powołanemu przez pracodawcę poszkodowanego miejsca wypadku i udzielenia niezbędnych informacji i pomocy.
Protokół powypadkowy jest podstawą do ustalenia uprawnień do świadczeń odszkodowawczych dla poszkodowanego lub jego rodziny.
Sporządzenie protokołu powypadkowego
- Protokół powypadkowy jest podstawą do ustalenia uprawnień do świadczeń odszkodowawczych dla poszkodowanego lub jego rodziny. Zespół powypadkowy musi go sporządzić w ciągu 14 dni od daty zgłoszenia wypadku.
- Należy zapoznać poszkodowanego z treścią protokołu i pouczyć go o prawie wniesienia uwag i zastrzeżeń
- Następnie protokół należy przekazać niezwłocznie do zatwierdzenia do pracodawcy. Pracodawca ma 5 dni na zatwierdzenie.
- Załączniki do protokołu to: wyjaśnienia poszkodowanego, informacje od świadków wypadku, opinie lekarzy, zdjęcia, szkice
- W przypadku uwag pracodawcy protokół może być niezatwierdzony i skierowany do poprawek do zespołu powypadkowego, który ma 5 dni na wprowadzenie poprawek
- Protokół wraz z załącznikami pracodawca musi przechowywać przez okres 10 lat.
- Zatwierdzony protokół powypadkowy pracodawca niezwłocznie doręcza poszkodowanemu pracownikowi, a w razie wypadku śmiertelnego – członkom rodziny poszkodowanego.
- Pracodawca niezwłocznie doręcza protokół powypadkowy dotyczący wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych właściwemu, ze względu na miejsce zdarzenia, inspektorowi pracy Państwowej Inspekcji Pracy.
Pracodawca prowadzi – na podstawie sporządzonych i zatwierdzonych protokołów powypadkowych – rejestr wypadków przy pracy. Do rejestru wprowadza się następujące dane:
- imię i nazwisko poszkodowanego,
- miejsce i datę wypadku,
- informacje dotyczące skutków wypadku dla poszkodowanego,
- datę sporządzenia protokołu powypadkowego,
- stwierdzenie, czy wypadek jest wypadkiem przy pracy,
- krótki opis okoliczności wypadku,
- datę przekazania wniosku do ZUS,
- inne okoliczności, których zamieszczenie w rejestrze jest celowe
Sporządzenie statystycznej karty wypadku GUS
Kartę wypełnia się wówczas, gdy zbadane zdarzenie jest wypadkiem przy pracy lub wypadkiem traktowanym na równi z wypadkiem przy pracy.
Kartę sporządza się w dwóch egzemplarzach i przekazuje w formie pisemnej do urzędu statystycznego właściwego dla województwa, na terenie którego znajduje się siedziba podmiotu sporządzającego (pracodawcy).
Karta składa się z dwóch części, które wypełnia się i wysyła w następujących terminach:
- Część I karty – sporządza się w terminie 14 dni roboczych od dnia, w którym został zatwierdzony protokół powypadkowy lub karta wypadku. Statystyczną kartę przekazuje się w terminie do 15 dnia roboczego miesiąca następującego po miesiącu, w którym został zatwierdzony protokół powypadkowy lub w którym sporządzono kartę wypadku.
- Część II karty – sporządza się w takim terminie, by dostarczyć ją do urzędu statystycznego nie później niż z upływem 6 miesięcy od dnia zatwierdzenia protokołu powypadkowego lub, w którym sporządzono kartę wypadku.
Działania prewencyjne
Kolejnym obowiązkiem pracodawcy po zaistniałym wypadku jest podjęcie działań prewencyjnych. Należą do nich m.in:
- powtórna ocena ryzyka zawodowego
- analiza stanu sprzętu roboczego, rozwiązań technologicznych, używanych materiałów i rodzajów energii, analiza i korygowanie zachowań ludzkich
- podjęcie środków prewencyjnych takich jak:
- środki techniczne eliminujące lub ograniczające zagrożenia u źródła;
- środki ochrony zbiorowej;
- środki organizacyjne i proceduralne (procedury lub instrukcje bezpiecznej pracy;
- środki ochrony indywidualnej.
DOKUMENTY:
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy (Dz.U. 2019 poz. 1071) : Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy (sejm.gov.pl)
Informacje dotyczące jednorazowego odszkodowania z ZUS : Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej – Ustalanie uprawnień do świadczeń – ZUS
ŹRÓDŁA:
Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 16.09.2017 w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. 2017 poz. 1773): Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 września 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
PIP: Główny Inspektorat Pracy (pip.gov.pl)
PIP: Główny Inspektorat Pracy | Wypadek przy pracy – przepisy prawne i definicje (pip.gov.pl)
