17 września 2026

Instrukcje BHP

PODZIAŁ INSTRUKCJI

Instrukcje BHP dzielimy na:

  • ogólne instrukcje BHP (sporządzane przez pracownika BHP), np.:
    • transportu wewnątrzzakładowego, 
    • postępowania przy wypadku, 
    • na wypadek pożaru, 
    • udzielenia pierwszej pomocy, 
    • przeciwdziałania covid-19, 
    • BHP w magazynie  
  • instrukcje stanowiskowe BHP (sporządzają osoby pracownicy, kierownicy, pracownicy BHP):
    • BHP na stanowisku spawacza, 
    • BHP na stanowisku sprzedawcy, 
    • BHP na stanowisku pracownika biurowego,
  • instrukcje na wypadek awarii (sporządzają osoby odpowiedzialne za dany proces: kierownicy, technolodzy, pracownik BHP je opiniuje):
    •          np. instrukcja postępowania w razie wycieku amoniaku,
  • instrukcje BHP podczas pracy (sporządzają osoby odpowiedzialne za dany proces: kierownicy, technolodzy, pracownik BHP je opiniuje):
    • z maszyną, 
    • z produktem chemicznym, 
    • z narzędziem, urządzeniem np. z drukarką, instrukcja wymiany butli gazowej w wózkach widłowych, instrukcja obsługi drabiny 

Instrukcja BHP powinna być zbudowana według następującego schematu: 

  • czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy,
  • zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy,
  • czynności do wykonania po jej zakończeniu,
  • zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników
    • instrukcje, które dotyczą prac związanych ze stosowaniem niebezpiecznych substancji i mieszanin chemicznych powinny uwzględniać ważne informacje zawarte w kartach charakterystyki tych produktów
    • instrukcje dotyczące prac z maszynami bądź urządzeniami technicznymi powinny zawierać zasady BHP, uwagi i ostrzeżenia wskazane w instrukcji obsługi producenta danej maszyny lub urządzenia
    • instrukcje BHP muszą być stale dostępne dla pracowników

Kiedy trzeba sporządzić instrukcje BHP wg prawa:

  1. Jeżeli istnieje możliwość wystąpienia zagrożenia dla zdrowia lub życia  – o tym decyduje pracodawca
  2. Szczegółowe instrukcje i wskazówki na stanowiskach pracy 
  3. Instrukcje BHP dotyczące:
    • stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników,
    • obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych,
    • postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi,
    • udzielania pierwszej pomocy.

AKTY PRAWNE:

  • Kodeks Pracy: Art. 237.4 § 2. „(…) Pracodawca jest obowiązany wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy (…)”. 
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) § 41 ust. 1 pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje dotyczące:
    • stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników,
    • obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych,
    • postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi,
    • udzielania pierwszej pomocy.
  • § 41 ust. 2 instrukcje bhp powinny w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników. Instrukcje dotyczące prac związanych ze stosowaniem niebezpiecznych substancji i mieszanin powinny uwzględniać informacje zawarte w kartach charakterystyki tych substancji i mieszanin. Jak z tego wynika, to sam pracodawca decyduje, jakie instrukcje bhp i dla jakich stanowisk, maszyn i urządzeń mają być udostępnione dla pracowników.

PRZYKŁADY INSTRUKCJI:

Do instrukcji bhp dotyczących stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników zaliczamy:

  • instrukcję bhp przy wykonywaniu prac administracyjno-biurowych,
  • instrukcję bhp przy ręcznym transporcie towarów
  • instrukcję bhp przy zmechanizowanym transporcie towarów
  • instrukcję bhp przy magazynowania towarów,
  • instrukcję bhp dotycząca zasad poruszania się po terenie biura, 
  • instrukcję bhp dotycząca zasad poruszania się po terenie magazynu,

Do instrukcji bhp dotyczących obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych zaliczamy:

  • instrukcję bhp przy obsłudze komputera,
  • instrukcję bhp przy obsłudze monitora ekranowego,
  • instrukcję bhp przy obsłudze wyposażenia kuchennego (czajnika, kuchenki mikrofalowej, ekspresu do kawy, dystrybutora z wodą),
  • instrukcję bhp przy obsłudze drabiny,
  • instrukcję bhp przy obsłudze automatycznego zszywacza do dokumentów,
  • instrukcję bhp przy obsłudze kserokopiarki,
  • instrukcję bhp przy obsłudze niszczarki do dokumentów.

Do instrukcji bhp dotyczących postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi zaliczamy:

  • instrukcję bhp przy pracach z czynnikami chemicznymi o właściwościach żrących,
  • instrukcję bhp przy pracach z czynnikami chemicznymi o właściwościach palnych,
  • instrukcję bhp przy pracach z czynnikami chemicznymi o właściwościach trujących,
  • instrukcję bhp przy pracach z czynnikami chemicznymi o właściwościach wybuchowych,
  • instrukcję bhp przy pracach z czynnikami chemicznymi o właściwościach rakotwórczych lub mutagennych,
  • instrukcję bhp przy pracach z czynnikami chemicznymi o właściwościach drażniących,
  • instrukcję bhp dotycząca użytkowania środków ochrony zbiorowej przy pracach z czynnikami chemicznymi o właściwościach niebezpiecznych.

UDOSTĘPNIANIE INSTRUKCJI

Pracodawca udostępnia swoim pracownikom instrukcje w następujący sposób:

  • bezpośrednio przy stanowiskach, maszynach i urządzeniach, których te instrukcje dotyczą,
  • w segregatorze bhp, z którymi pracownicy byliby zapoznawani przed rozpoczęciem pracy na danych stanowiskach związanym z użyciem maszyn i urządzeń i które byłyby dostępne we wskazanym przez pracodawcę miejscu przez cały czas pracy pracowników,
  • w wersji elektronicznej poprzez umieszczenie ww. instrukcji w intranecie zakładowym, do którego mieliby dostęp wszyscy pracownicy,